Phòng bệnh tiêu chảy do Rota virus – nguy hiểm nhưng dễ phòng

Thống kê của WHO cho biết Rota virus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy nặng, nhập viện thậm chí tử vong ở trẻ nhỏ trên toàn cầu cũng như ở Việt Nam. Tỷ lệ nhập viện do trẻ mắc tiêu chảy do Rota virus cao gấp ba lần so với tiêu chảy do nguyên nhân khác. Tại Việt Nam, 55% trường hợp tiêu chảy cấp nhập viện ở trẻ nhỏ là do Rotavirus.

Trên thế giới, mỗi năm số trẻ dưới 5 tuổi tử vong do nhiễm Rota virus là 453.000 trẻ và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại các nước đang phát triển. Nguyên nhân chính gây tử vong khi trẻ bị tiêu chảy là mất nước và điện giải, tiếp theo là suy dinh dưỡng.

Tiêu chảy do Rota virus là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại các nước đang phát triển
Tiêu chảy do Rota virus là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại các nước đang phát triển

Tiêu chảy do Rota virus là gì?

Tiêu chảy cấp là một bệnh rất phổ biến, đứng hàng thứ hai sau nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính ở trẻ em, là bệnh có tỷ lệ mắc và tử vong cao. Nguyên nhân chính gây tử vong khi trẻ bị tiêu chảy là mất nước và điện giải, tiếp theo là suy dinh dưỡng. Suy dinh dưỡng và tiêu chảy tạo thành một vòng xoắn bệnh lý: tiêu chảy dẫn đến suy dinh dưỡng và khi trẻ bị suy dinh dưỡng lại có nguy cơ bị tiêu chảy cao, gây ảnh hưởng lớn đến sự tăng trưởng của trẻ và là gánh nặng về kinh tế đối với gia đình và xã hội.

Ở Việt Nam có sự khác biệt về mùa mắc tiêu chảy do rotavirus giữa 2 miền Nam Bắc. Tỷ lệ mắc tiêu chảy do virus rota tăng cao vào mùa đông xuân ở miền Bắc, cao nhất từ tháng 9 đến 11 trong khi đó ở miền Nam bệnh không phụ thuộc theo mùa.

Nguyên nhân gây bệnh

  • Nguồn bệnh: Người và một số động vật như bò, cừu, khỉ, chó… có thể là ổ chứa virus. Virus rota có thể gây bệnh trên động vật như khỉ, trâu, bò, cừu, ngựa, chuột, chó, mèo, thỏ… chưa trưởng thành và có thể từ đó lây bệnh cho người. Rota virus ở động vật có thể lây truyền trực tiếp sang người hoặc tái tổ hợp với các chủng rota gây bệnh trên người.
  • Lứa tuổi hay mắc bệnh: Nhóm trẻ từ 6 tháng đến 36 tháng. Nhiễm rota virus có thể gặp ở trẻ sơ sinh và người lớn nhưng thường không có triệu chứng.
  • Đường lây truyền: Virus rota chủ yếu lây truyền qua đường phân – miệng, ngoài ra virus có thể lây qua đường hô hấp. Virus rota có thể lây ngoài cộng đồng hoặc lây chéo trong bệnh viện.
  • Miễn dịch của cơ thể với Rotavirus: Trẻ dưới 3 tháng ít bị bệnh vì có sẵn kháng thể của mẹ truyền cho.

Các yếu tố nguy cơ

  • Trẻ bú bình không đảm bảo vệ sinh, nguy cơ tiêu chảy cao gấp nhiều lần so với trẻ bú mẹ hoàn toàn hoặc không bú bình.
  • Ăn bổ sung không đúng cách: Cho trẻ ăn thức ăn nấu để lâu ở nhiệt độ phòng, thức ăn bị ô nhiễm trước và sau khi chế biến.
  • Nước uống không sạch (không đun sôi hoặc để lâu) hoặc nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm.
  • Dụng cụ, tay người chế biến thức ăn bị nhiễm bệnh.
  • Xử lý chất thải đã nhiễm bệnh không đúng cách, quan niệm phân trẻ em không bẩn như phân người lớn.
  • Không có thói quen rửa tay sau khi đi vệ sinh, trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn…

Triệu chứng lâm sàng

Rotavirus gây viêm dạ dày ruột rất đặc trưng bởi sự xuất hiện đột ngột của các triệu chứng tiêu chảy phân nước, sốt và nôn. Triệu chứng thường xuất hiện sau giai đoạn ủ bệnh 2-3 ngày và kéo dài khoảng 5-7 ngày. Mức độ nghiêm trọng của bệnh có thể từ không triệu chứng đến tiêu chảy mất nước nặng, thậm chí dẫn đến tử vong. Nôn và đi ngoài phân tóe nước là 2 đặc điểm lâm sàng thường gặp trong viêm dạ dày ruột cấp do rotavirus mà ít thấy trong các căn nguyên khác. Thông thường trẻ khởi phát bệnh với triệu chứng nôn và sốt sau đó là tiêu chảy tóe nước nhiều lần trong ngày, có thể kéo dài đến 10 ngày. Phân thường không có nhày máu. Hầu hết những trẻ phải nhập viện vì tiêu chảy do rotavirus có cả 3 triệu chứng tiêu chảy, nôn và sốt.

Hầu hết những trẻ phải nhập viện vì tiêu chảy do rotavirus có cả 3 triệu chứng tiêu chảy, nôn và sốt
Hầu hết những trẻ phải nhập viện vì tiêu chảy do rotavirus có cả 3 triệu chứng tiêu chảy, nôn và sốt

Sốt là biểu hiện khá phổ biến của trẻ nhiễm Rotavirus. Kết quả từ các nghiên cứu trong nước và trên thế giới cho thấy hầu như tất cả các bệnh nhân tiêu chảy cấp do Rotavirus có sốt trong đó gần 50% các trường hợp có biểu hiện sốt nhẹ dưới 38,5 độ C. Các triệu chứng thường gặp khác như nôn, biếng ăn, khó chịu. Tiêu chảy cấp do Rotavirus là nguyên nhân gây mất nước đứng hàng thứ 2 sau bệnh tả, do số lần tiêu chảy trong ngày thường 10-20 lần, một số trường hợp trẻ có thể đi ngoài trên 20 lần/ngày.

Điều trị

Khi trẻ bị tiêu chảy do Rotavirus có thể điều trị tại nhà. Tuy nhiên, việc điều trị tại nhà cần đảm bảo đúng nguyên tắc do bác sĩ tư vấn. Nếu như không có dung dịch oresol thì các mẹ có thể nấu nước cháo muối. Chuẩn bị một nắm gạo, một nhúm muối và 6 bát ăn cơm nước sạch (tương đương 1,2 lít nước). Đun nhừ đến khi lọc còn được 5 bát nước cháo (tương đương 1 lít) cho trẻ uống dần.

Hiện này việc bù nước được tính như sau:

  • Trẻ dưới 2 tuổi: uống 50 – 100 ml oresol sau mỗi lần đi ngoài.
  • Trẻ 2 – 10 tuổi: uống 100 – 200 ml oresol sau mỗi lần đi ngoài.
  • Trẻ > 10 tuổi: uống oresol đến hết khát sau mỗi lần đi ngoài.

Nếu trẻ nôn, đợi 10 phút sau rồi tiếp tục cho uống. Nhưng cho uống chậm hơn, uống từng thìa cách nhau 2-3 phút. Trẻ được bù đủ nước sẽ đi tiểu nhiều, linh động, da và môi tươi tắn. Việc cho uống bù nước phải được duy trì đến khi bé đi tiêu phân sệt và dưới 3 lần mỗi ngày.

Nếu số lần tiêu chảy của trẻ trên 8 lần, thấy trẻ mệt lả, mặt xanh xao, có dấu hiệu kiệt sức. Mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện để được điều trị kịp thời.

Phòng ngừa tiêu chảy do rotavirus ở trẻ

Đối với trẻ bú mẹ. Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu tiên. Vì sữa mẹ giúp làm giảm nguy cơ dị ứng sớm. Đồng thời cũng tăng sức đề kháng chống lại các bệnh nhiễm trùng, làm giảm các đợt nhiễm trùng khác. Sữa mẹ có chứa các chất miễn dịch, giúp trẻ chống lại bệnh nhiễm trùng, đặc biệt là tiêu chảy. Các chất này không có trong sữa động vật hay thức ăn nhân tạo.

Đối với trẻ ăn dặm. Chỉ nên cho trẻ ăn bổ sung vào thời điểm 4-6 tháng khi mẹ không đủ sữa, trẻ chậm lên cân, quấy khóc. Thực phẩm lựa chọn giàu dinh dưỡng và chế biến hợp vệ sinh. Phải cho trẻ ăn thức ăn nghiền nhỏ và bổ sung thêm trứng, thịt, cá và hoa quả. Những thức ăn khác phải nấu nhừ, có rau và cho thêm dầu ăn (5 -10ml/bữa).

Mẹ cũng cần đảm bảo vệ sinh và thực phẩm an toàn trong quá trình chế biến cho trẻ.
Mẹ cũng cần đảm bảo vệ sinh và thực phẩm an toàn trong quá trình chế biến cho trẻ.

Sử dụng nguồn nước sạch trong sinh hoạt và chế biến. Không tắm, giặt và đại tiện gần nguồn nước. Không cho động vật đến gần nguồn nước…

Mẹ cũng cần đảm bảo vệ sinh và thực phẩm an toàn trong quá trình chế biến cho trẻ.

Vắc xin Rotavirus: có hiệu quả phòng bệnh khoảng 72% trên trẻ em Việt Nam. Tổ chức Y tế thế giới đã chính thức khuyến cáo đưa vắc xin Rota virus vào chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ em trên toàn cầu.

Mẹ có thể tham khảo thêm chế độ dinh dưỡng cho trẻ để phòng Tiêu chảy: Chuyên gia dinh dưỡng bật mí bí quyết cho trẻ luôn ăn ngon miệng

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *